Fotolokatie

De poëtische twijfelgrens tussen laten zien en verhullen, tussen scherp en onscherp, herkenning en suggestie.

Ik ben een fotograaf die de fotografie ontkent en omarmt. In vrijwel al mijn foto's wordt die ambivalentie zichtbaar.

Wat zie ik?

Deze vraag is een veelgestelde door de kijker.

"Kijk maar", zeg ik dan.

Met mijn foto's speel ik een spel met het verwachtingspatroon van de kijker. Mijn foto's zijn gerelateerd aan persoonlijke motieven en maatschappelijke bewegingen uit heden en verleden. Dit vertaal ik in suggestieve beelden waarin het objectieve onderdeel wordt van mijn wereld, foto's die deels nog herkenbaar en benoembaar zijn, maar waarin een groot deel van het beeld wordt verhuld: dat wat je denkt te herkennen, is niet wat het lijkt. Het mysterieuze en raadselachtige vormen voor mij een weerslag, een contrapunt, bij wat fotografie vaak is: helder, concreet en verhalend.

De moeilijke muze: bespiegelingen bij het mannelijk naakt van Linda Bais

Door: Fanny Kuitenbrouwer

Linda Bais laat ons met haar foto's van het mannelijk naakt met andere ogen kijken naar het lichaam van de man - of doet ons zelfs beseffen dat we het mannelijk naakt voor het eerst pas echt goed zien. Deze nieuwe blik toont ons iets universelers dan de rollen waar het mannelijk imago in gevangen zit.

In de kunsthistorische traditie deelt het mannelijk naakt met het vrouwelijk naakt de letterlijke belichaming van traditionele gender-specifieke kenmerken. Waar de naakte vrouw een gezonde maagd, sensuele hoer of zachte moeder moet zijn, is de naakte man een bovenaardse halfgod of atletische krijger. De nadruk op goddelijke perfectie en een atletisch lichaam die we hebben overgeleverd gekregen van de Klassieke Oudheid, bepaalt tot op heden onze beeldcultuur.

Een ander beeld ontstaat voor het eerst in de jongere homo-erotische kunsttraditie. Het lichaam wordt hierin afgebeeld als lustobject. Maar wat deze andere benadering met de traditionele verbeelding van het mannelijk naakt gemeen heeft is dat de mannelijke blik nog steeds dicteert hoe het mannelijk lichaam gelezen moet worden. Niet alleen kent de kunstgeschiedenis door de eeuwenlange achterstelling van vrouwen nauwelijks vrouwelijke kunstenaars, als deze er al waren was het mannelijk naakt lange tijd verboden terrein.

Linda Bais biedt als vrouwelijke kunstenaar een blik op het mannelijk naakt voorbij de categorieën waar we bekend mee zijn. Zij stelt het mannelijk naakt letterlijk in een ander licht - ze boetseert als het ware met licht in haar foto's in plaats van ermee te schrijven *. Haar foto's lijken op het eerste gezicht abstract; het is niet direct te onderscheiden welk deel van het lichaam is uitgelicht - of het wel om een lichaam gaat. Misschien is het wel een landschap. Je blik wordt langs de in het licht gezette lijnen geleid, als een hand die het terrein - het lichaam - verkent. Je wordt hierdoor gedwongen nauwkeuriger te kijken, misschien wel voor het eerst echt het mannelijk lichaam in je op te nemen. Zo doemt een begrijpelijke vorm op uit de donkere achtergrond en omdat onze blik het al heeft aangeraakt voelen we ons verbonden met het verschenen lichaam.

Met haar foto's brengt Linda Bais het mannelijk lichaam dichterbij. Door in te zoomen op plooien, lijnen, enkels en voeten, wordt de blik naar de lichamelijkheid van de naakte man geleid en kan het lichaam zich emanciperen, losmaken, van de connotaties die het mannelijk lichaam omhullen. De man lijkt voor het eerst te bestaan als lichaam, ontdaan van de verwachting sterk, machtig, of een lustobject te zijn. In de foto's van Linda Bais wordt de vastgelegde kwetsbaarheid van zijn lichaam de kracht van de man. Wij zijn nog niet gewend aan deze manier van kijken naar het mannelijk naakt. Ons netvlies is nog gevuld met beelden van die naakte sportieve halfgoden of sensuele playboys voor mannen. Maar als we onze blik laten leiden door de lijnen die Linda Bais op laat lichten in haar foto's, vertelt het mannelijk naakt veel meer dan de prototypes waar we mee zijn opgevoed. Haar foto's van mannelijke naakten laten ons zien dat wij allemaal - mannen en vrouwen - kwetsbare mensen zijn en juist daarom dappere krijgers, met ons fragiele, maar mooie en lief te kozen lichaam om ons heen.

*(photos gr. licht, graphein gr. schrijven, fotografie is dus letterlijk schrijven met licht)

Verstilde beelden

Tekst: Tony Tangel

De foto's van Linda Bais spelen een spel met licht, donker, scherpte en onscherpte, maar het is complexer dan dat alleen. Haar abstracte composities nodigen uit tot goed, langdurig kijken, tot turen bijna. En als de ogen zijn gewend aan het licht of juist het ontbreken daarvan onstaat ruimte, die soms herkenbaar is, maar niet altijd.

Linda Bais mag spelen met de werkelijkheid, de realiteit die zij staande houdt, is het vermogen haar verbeeldingskracht met grote vakkundigheid te realiseren.

Citaat van Johan Breuker: "De intensiteit en stemming in jouw foto's weten mij goed vast te houden en grijpen mij aan. Het zal de verstilling zijn, de suggestieve ruimte die je aanbiedt. Bepaald niet lichtvoetig maar schoonheid met een pijnscheutje."

Linda Bais is naast autonome fotograaf docent fotografie bij Fotolokatie (tevens eigenaar) in Utrecht en docent autonome fotografie op de Fotoacademie in Amsterdam